ทำบุญอุทิศให้ผู้ตาย: อานิสงส์ ทำเมื่อไหร่ ทำอย่างไร และบทกรวดน้ำ

แม้ว่าความตายจะเป็นที่รู้กันดีอยู่ว่าเป็นเรื่องธรรมดาของชีวิต เป็นเรื่องที่เข้าใจได้ตามกฎของธรรมชาติ แต่ก็เป็นเรื่องยากที่จะทำให้รู้สึกคุ้นชิน เหมือนเรื่องต่างๆที่เกิดขึ้นในชีวิตประจำวัน เพราะชีวิตเป็นสิ่งผูกพันใกล้ชิดลึกซึ้ง ซึ่งยากที่จะปล่อยวาง เมื่อเกิดพลัดพราก ก็เป็นเหตุให้รู้สึกหวั่นไหว

ซึ่งโอกาสในการแสดงความเห็นใจกันและกัน ก็ไม่พ้น ยามจน ยามขัดสน (มีใครเกื้อหนุน ให้ความอนุเคราะห์เราบ้าง ไม่เพียงแต่การช่วยเหลือในเรื่องเงินทอง แต่เป็นโอกาส หรือ แม้แต่คำแนะนำที่ช่วยให้แก้ไขปัญหา ผ่านพ้นช่วงวิกฤตนั้นไปได้) ยามเจ็บ (ใครได้เยี่ยม และได้ถามข่าวสารทุกข์เราบ้าง) และยามจาก (เมื่อสิ้นลมแล้ว ยังจะมีใครมาร่วมอาลัยในการจากไปของเราบ้าง) ดังจะเห็นจากการที่หลายท่านได้นำพวงหรีด ดอกไม้ ที่นำมาร่วมไว้อาลัยในงานศพก็ดี หรือ การที่มีน้ำใจมาร่วมในงานสวดพระอภิธรรมก็ดี

การทำบุญอุทิศให้กับผู้ตาย มีอานิสงส์ช่วยให้ผู้ตายไปสู่ภพภูมิที่ดีขึ้นทางคติธรรม อย่างไรก็ดี การเกื้อกูลกันนั้น มีอยู่ด้วยกัน 2 อย่าง คือ เมื่อทั้ง 2 ฝ่ายยังมีชีวิตอยู่ และ เมื่อฝ่ายหนึ่งฝ่ายได้ได้เสียชีวิตไปแล้ว ซึ่งก็มีวิธีเกื้อกูลกันอยู่อย่างเดียวคือการทำบุญอุทิศส่วนกุศลส่งไปให้ ซึ่งการทำบุญอุทิศนั้น ก็อาจจะเป็นลักษณะที่ บุตร/ธิดาทำให้แก่บิดา มารดา (กตัญญูกตเวที), บิดา มารดาทำให้แก่ บุตร ธิดา (บุตรสังคหะ), อาจารย์ทำให้แก่ศิษย์ (ศิษย์สังคหะ), ศิษย์ทำให้แก่อาจารย์ (กตัญญูกตเวที), สามีทำให้แก่ภรรยา (ทารสังคหะ), ภรรยาทำให้แก่สามี (สามีสังคหะ), มิตรทำให้แก่มิตร (มิตรสังคหะ) หรือ เรียกรวมๆอย่างง่ายว่า การตอบแทนคุณ บูชาคุณ ซึ่งการทำบุญอุทิศให้กันนั้น นอกจากจะเป็นการแสดงกตัญญูกตเวที และสงเคราะห์กันแล้ว ยังเป็นโอกาสที่จะได้บำเพ็ญกุศลให้กับตนเองด้วย

1. ตักบาตร ใส่บาตรตอนเช้าที่หน้าบ้านหรือที่วัด แล้วกรวดน้ำอุทิศทันทีหลังพระให้พร เป็นวิธีที่ง่ายและทำได้ทุกวัน
2. ถวายสังฆทาน ถวายเครื่องไทยธรรมแด่พระสงฆ์โดยไม่เจาะจงรูป กล่าวคำถวายที่ระบุว่าอุทิศแด่ผู้ล่วงลับ คำถวายฉบับเต็มอยู่ในหน้า ทำบุญ 100 วัน
3. ถวายภัตตาหารเพล นิมนต์พระสงฆ์มาเจริญพระพุทธมนต์และฉันเพลที่วัดหรือที่บ้าน เป็นรูปแบบที่ใช้ในงานทำบุญ 7 วัน 50 วัน 100 วัน
4. ทอดผ้าบังสุกุล ถวายผ้าไตรหรือผ้าบังสุกุลให้พระสงฆ์พิจารณา โดยโยงสายสิญจน์จากภาพผู้วายชนม์ไปยังภูษาโยง
5. ทานอื่นตามศรัทธา เช่น ถวายค่าน้ำค่าไฟวัด บริจาคโลงศพ ปล่อยสัตว์ หรือบริจาคให้โรงพยาบาลในนามผู้ล่วงลับ
6. กรวดน้ำ หลังทำบุญทุกครั้ง ตั้งจิตเอ่ยชื่อ-นามสกุลผู้ล่วงลับ แล้วกล่าวบทกรวดน้ำในหัวข้อถัดไป ขั้นตอนนี้คือการอุทิศโดยตรง

บทกรวดน้ำแบบสั้น

อิทัง เม ญาตีนัง โหตุ สุขิตา โหนตุ ญาตะโย

ขอบุญนี้จงสำเร็จแก่ญาติทั้งหลายของข้าพเจ้า ขอญาติทั้งหลายจงเป็นสุขเถิด

บทกรวดน้ำแบบยาว (ยะถา วาริวะหา)

ยะถา วาริวะหา ปูรา ปะริปูเรนติ สาคะรัง
เอวะเมวะ อิโต ทินนัง เปตานัง อุปะกัปปะติ
อิจฉิตัง ปัตถิตัง ตุมหัง ขิปปะเมวะ สะมิชฌะตุ
สัพเพ ปูเรนตุ สังกัปปา จันโท ปัณณะระโส ยะถา
มะณิ โชติระโส ยะถา

ห้วงน้ำที่เต็มย่อมยังสมุทรสาครให้บริบูรณ์ได้ฉันใด ทานที่ให้แล้วในโลกนี้ย่อมสำเร็จแก่ผู้ละไปแล้วฉันนั้น ขอสิ่งที่ท่านปรารถนาจงสำเร็จโดยพลัน ขอความดำริทั้งปวงจงเต็มเปี่ยม เหมือนพระจันทร์วันเพ็ญ และเหมือนแก้วมณีอันสว่างไสว

วิธีกรวดน้ำในงานที่วัด

1. เมื่อพระสงฆ์เริ่มสวด ยะถา วาริวะหา ให้เจ้าภาพเริ่มรินน้ำจากภาชนะลงในที่รองรับอย่างช้าๆ ให้น้ำไหลเป็นสายไม่ขาดตอน
2. ตั้งจิตอุทิศ เอ่ยชื่อ-นามสกุลผู้ล่วงลับในใจหรือออกเสียงเบาๆ
3. เมื่อพระสงฆ์สวดถึง สัพพีติโย ให้รินน้ำที่เหลือจนหมด แล้วประนมมือรับพรจนจบ
4. นำน้ำที่กรวดไปเทลงบนดินหรือโคนต้นไม้ ไม่เททิ้งในที่สกปรก

กรณีตักบาตรที่บ้านไม่มีพระสวดให้พร ให้กรวดน้ำหลังพระรับบาตรแล้ว โดยกล่าวบทแบบสั้นหรือแบบยาวเองก็ได้